Nowa przestrzeń na mapie Krakowa

W Forcie nr 2 „Kościuszko” wzniesionym w latach 1850-56 będącym własnością Gminy Miejskiej Kraków istniejące zabudowania są użytkowane przez kilka podmiotów. W gestii Zarządu Budynków Komunalnych w Krakowie, pozostają zniszczone w okresie powojennym bastiony znajdujące się od strony zachodniej i południowo- zachodniej, pierwotnie z dwoma murowanymi hangarami na bastionach i kaponierami w fosie.
Kaponiery znajdujące się w fosie między bastionami I i II oraz II i III Fortu Kościuszko, zostały częściowo wysadzone w powietrze przez wycofujące się wojska niemieckie w styczniu 1945 r. Proces zniszczenia Bastionów I, II, III nastąpił krótko po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to rozpoczęto ich planową rozbiórkę, pod hasłami odzyskiwania cegły, m.in. dla potrzeb budowy bursy dla młodzieży z rodzin chłopskich i robotniczych, mającej pobierać naukę w Krakowie. Teren po tak zniszczonych bastionach przez dziesiątki lat pozostawał niezagospodarowany, stanowiąc miejsce zaniedbane.

Celem zrealizowanego przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie projektu było zrewitalizowanie obszaru po zniszczonych po II wojnie światowej Bastionach I-III Fortu Kościuszko, poprzez ich przystosowanie do funkcji ogólnodostępnych terenów reakracyjno - wypoczynkowych o charakterze parkowym. Projekt nie zakładał pełnej odbudowy bastionów, zrekonstruowane zostało jedynie niewielkie pomieszczenie studni, oraz skazamatowany prawy bark Bastionu II. W ramach prac wykonano zabezpieczenie odkopanych reliktów fortyfikacji (kaponier, hangarów, potern, murów bastionów, itp.) wraz z ich uczytelnieniem i wykonaniem prac konserwatorskich.
Wykonano ścieżki po terenie bastionów, celem zapewnienia łatwego dostępu i komunikacji po tym obszarze. W ramach prac zamontowano elementy małej architektury, takie jak ławki, kosze na śmieci, stojaki na rowery itp. oraz oświetlenie parkowe i iluminację.

Na terenie realizowanego parku utworzono ścieżki dydaktyczne w zakresie zieleni fortecznej i fortyfikacji, wykonano odpowiednie tablice informacyjne. Ponadto zasadzone zostały specjalnie dobrane gatunki roślin, dopasowane zarówno pod względem przyrodniczym jak i historycznym. Przewidziana została również część o charakterze amifiteatralnym mogąca okresowo pełnić rolę miejsca realizacji funkcji kulturalnych typu: kino letnie, koncerty muzyczne, itp.
Przestrzenie hangarów i kaponier będą mogły służyć jako miejsce dla wystaw plenerowych. Teren ma mieć funkcje rekreacyjne, kulturalne
i edukacyjne. Zrealizowany park to zupełnie nowa przestrzeń na mapie Krakowa o niezwykłych walorach widokowych i rekreacyjnych, będąca efektem prowadzonych od przeszło 10 lat prac rewitalizacyjnych najbliższego otoczenia Kopca Kościuszki.
Realizacja jest modelowym przykładem działań rewitalizacyjnych, mających na celu przywrócenie zdegradowanych terenów dla mieszkańców Krakowa i turystów odwiedzających nasze miasto.

Przez wiele lat teren Bastionów I-III Fortu 2 „Kościuszko” był zaniedbany, częściowo niebezpieczny, niedostępny dla mieszkańców. Wykonywana inwestycja pozwoliła na nowo przywrócić tą przestrzeń miasta dla mieszkańców. Niewątpliwie zrealizowane prace spotkają
się z uznaniem osób zainteresowanych ochroną zabytków, historią oraz przyrodą. W ramach inwestycji odkryte zostały i zabezpieczone relikty oryginalnych fortyfikacji, uporządkowany został teren u podnóża jednego z symboli Krakowa, miejsca wizyt wielu turystów i mieszkańców Krakowa, tj. Kopca Kościuszki. Teren prowadzonych prac znajduje się na obszarze wpisanym na listę Pomników Historii Rzeczpospolitej, a więc najcenniejszych obszarów zabytkowych w Polsce.
Wykonane nasadzenia specjalnie dobranych gatunków roślin (zarówno pod względem przyrodniczym jak i historycznym) stanowić będą o wartości przyrodniczej tego miejsca. Zaaranżowana przestrzeń parkowa z elementami zabytkowych fortyfikacji, stanowi miejsce wieloaspektowych interakcji i aktywności społecznych. Począwszy od podstawowych polegających na możliwości rekreacji dla mieszkańców Krakowa (teren al. Waszyngtona jest tradycyjnie bardzo popularnym miejscem weekendowych spacerów rodzinnych) oraz turystów (którzy licznie odwiedzają Kopiec Kościuszki), przez edukacyjną (na terenie parku znajdą się tablice informacyjne o tematyce zarówno historycznej jak i przyrodniczej), kulturalną (na zrewitalizowanym terenie przewiduje się możliwość ekspozycji wystaw plenerowych, organizowania występów muzycznych, teatralnych, przestrzeń ta daje również możliwości organizowania spektakli typu światło-dźwięk oraz kina letniego).
Prace dotyczące terenu Bastionów I-III Fortu Kościuszko prowadzone były od 2011 r., kiedy to zostały wykonane badania archeologiczne, które pozwoliły w dalszej kolejności na opracowanie stosownych dokumentacji projektowych umożliwiających rozpoczęcie prac budowlanych.
W latach 2014 r.- 2018 r. prowadzono sukcesywnie prace dotyczące porządkowania terenu bastionów od strony Kopca Kościuszki. W latach 2019 r. – 2020 r. prace koncentrowały się na terenie Bastionu I. Od 2021 r. w związku z uruchomieniem środków UE, możliwe było znaczne zwiększenie intensywności prowadzonych robót, które swoim zakresem objęły obszar wszystkich Bastionów. Prace rewitalizacyjne prowadzone były na zlecenie Zarządu Budynków Komunalnych w Krakowie, pod nadzorem Miejskiego Konserwatora Zabytków, z udziałem środków Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz funduszy UE w ramach RPO Województwa Małopolskiego.
Od początku realizacji inwestycji, objęta jest ona wsparciem Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, który przyznał dotację na prace w ramach przedmiotowego projektu ze środków Narodowego Funduszu Rewaloryzacji Zabytków Krakowa, w łącznej wysokości ponad 4,5 mln zł. Ponadto projekt uzyskał dotację ze środków UE w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego w łącznej kwocie przeszło 13,5 mln zł. Łączne koszty poniesione na realizację inwestycji dotyczącej zagospodarowania zniszczonych bastionów I-III Fortu Kościuszko z przeznaczeniem na teren o charakterze parkowym, wyniosły prawie 35 mln zł.

I: Gmina Miejska Kraków - Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie
W: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "BUDMEX" Sp. z o.o. Nowy Sącz
A: Firma Projektowa Grażyna Szafruga Kraków

Fort "12"

Kraków